Παγκόσμια πρωτιά για την πανεπιστημιακή Πνευμονολογική κλινική του νοσοκομείου της Αλεξανδρούπολης όπου στις 8/10/09, ο καθηγητής Πνευμονολογίας κ. Μπούρος και η επιστημονική ομάδα του με την εργαστηριακή υποστήριξη της Βiohellenika χορήγησαν κατ ευθείαν στον πνεύμονα βλαστοκύτταρα που είχαν απομονωθεί πριν από τρείς μήνες από το λίπος του ασθενούς και είχαν φυλαχθεί σε υγρό άζωτο στα εργαστήρια της Biohellenika στην Αθήνα «Τράπεζα Αρχέγονων Κυττάρων του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών» (ΤΑΚ ΕΙΕ).

Η πνευμονική ίνωση αποτελεί μια ειδική μορφή χρόνιας νόσου του πνεύμονα που χαρακτηρίζεται από αντικατάσταση του φυσιολογικού πνεύμονα με ινώδη ιστό, που καταλήγει προοδευτικά στην ουλοποίηση του.

Η πιο συχνή μορφή πνευμονικής ίνωσης είναι η λεγόμενη ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση (Idiopathic Pulmonary Fibrosis). Όπως δηλώνει ο όρος «ιδιοπαθής» πρόκειται για νόσο αγνώστου αιτιολογίας που προσβάλλει το διάμεσο χώρο του πνεύμονα (χώρος μεταξύ των κυψελίδων και των αγγείων).

Η νόσος δεν είναι λοιμώδης, δεν μεταδίδεται δηλαδή από άνθρωπο σε άνθρωπο, ούτε κακοήθης (καρκίνος). Ανήκει σε μια κατηγορία 200 περίπου νοσημάτων που λέγονται διάμεσες πνευμονοπάθειες (interstitial lung diseases-ILD), εμφανίζουν κοινά χαρακτηριστικά γνωρίσματα και μπορούν να καταλήξουν σε πνευμονική ίνωση.

Τον γύρο του κόσμου κάνει η πρώτη παγκοσμίως μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων για αναπνευστικό πρόβλημα, που έγινε στην πνευμονολογική κλινική του πανεπιστημιακού νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης.

Παράλληλα ξεκινά μια μεγάλη συζήτηση για την αναγκαιότητα φύλαξης βλαστοκυττάρων από τον ομφάλιο λώρο των εμβρύων, δεδομένου ότι πλέον η επιστήμη μπορεί να χρησιμοποιήσει με ασφάλεια και αρχέγονα κύτταρα από τον ίδιο τον ασθενή, ανεξάρτητα σε ποια ηλικία βρίσκεται.

Η ομάδα του καθηγητή Δημοσθένη Μπούρου που χορήγησε βλαστοκύτταρα σε 65χρονο, ο οποίος έπασχε από ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση και πνευμονικό εμφύσημα και είχε μόλις δύο μήνες ζωή, δέχτηκε το πρώτο συγχαρητήριο τηλεγράφημα από τον Σύλλογο Πασχόντων από Πνευμονική Ινωση που αριθμεί 19.000 μέλη και εδρεύει στην Αμερική.

«Είναι η πρώτη φορά που γίνεται χορήγηση βλαστοκυττάρων σε ασθενή με αναπνευστικό πρόβλημα και προς το παρόν όλα πάνε καλά, ενώ στις αρχές του νέου χρόνου θα είμαστε σε θέση να πούμε ότι τα καταφέραμε» δήλωσε στο «Εθνος» ο κ. Μπούρος, χωρίς να μπορεί να κρύψει την ικανοποίησή του. Σύμφωνα με τον καθηγητή, ο ασθενής που μένει στην Αθήνα, ήρθε σε επαφή με την πανεπιστημιακή κλινική του νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης και ζήτησε βοήθεια. Ο κ. Μπούρος τον ενημέρωσε ότι η ομάδα του βρίσκεται σε επαφή με το πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ των ΗΠΑ για μια πρωτοποριακή μέθοδο και αποφάσισαν να συνεργαστούν.

Τα βλαστοκύτταρα στην αναγεννητική ιατρική και ο ρόλος τους στην πνευμονική ίνωση

Για πρώτη φορά παγκοσμίως ενδοβρογχική έγχυση βλαστοκυττάρων από Έλληνες ερευνητές
της Πανεπιστημιακής Πνευμονολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης

Αργύρης Τζουβελέκης1 Δημοσθένης Μπούρος2
1Ειδικευόμενος Πνευμονολόγος
2Καθηγητής Πνευμονολογίας Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης

Βλαστοκύτταρα

Τα βλαστοκύτταρα (stem cells) είναι κύτταρα που εντοπίζονται στους περισσότερους, αν όχι, σε όλους, τους πολυκυττάριους οργανισμούς. Χαρακτηρίζονται από την ικανότητα τους να αυτο-ανανεώνονται μέσω των διαδικασιών της μιτωτικής κυτταρικής διαίρεσης και της διαφοροποίησης σε πολλαπλούς κυτταρικούς υπότυπους ανάλογα με το κυτταρικό μικρο-περιβάλλον. Η έρευνα για τη χρησιμότητα των βλαστοκυττάρων ξεκίνησε ουσιαστικά μετά από ευρήματα των Καναδών επιστημόνων Ernest A. McCulloch και James E. Till στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Οι δυο βασικοί τύποι βλαστοκυττάρων αποτελούν τα: εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα (embryonic stem cells) τα οποία απομονώνονται από την εσωτερική κυτταρική μάζα (inner cell mass) της βλαστοκύστης (blastocyst) και τα ενήλικα βλαστοκύτταρα (adult stem cells) τα οποία απομονώνονται από ενηλίκους ιστούς. Στο αναπτυσσόμενο έμβρυο τα βλαστοκύτταρα μπορούν να διαφοροποιηθούν σε κάθε μορφή εξειδικευμένου εμβρυϊκού ιστού. Στον ενήλικα οργανισμό τα βλαστοκύτταρα λειτουργούν ως η «επιδιορθωτική μηχανή» του σώματος σε περίπτωση κυτταρικής βλάβης ή τραυματισμού καθώς και ως σύστημα ανανέωσης εξειδικευμένων κυτταρικών υπότυπων, όπως του αίματος, δέρματος και των εσωτερικών οργάνων (έντερο, ήπαρ).
Τα βλαστοκύτταρα μπορούν να μεγαλώσουν και να μετατραπούν σε εξειδικευμένα κύτταρα που διαθέτουν χαρακτηριστικά, συμβατά με αυτά κυττάρων πολλών διαφορετικών οργάνων του σώματος, όπως οι μύες, τα νεύρα, τα οστά, η καρδιά, η χοληδόχος κύστη. Τα τελευταία χρόνια, υψηλής πλαστικότητας, δηλαδή υψηλής ικανότητας διαφοροποίησης, ενήλικα βλαστοκύτταρα, έχουν απομονωθεί από μια ποικιλία πηγών, συμπεριλαμβανομένων του ομφάλιου λώρου, του μυελού των οστών και πρόσφατα του λιπώδους ιστού και έχουν χρησιμοποιηθεί τόσο για «αισθητικούς λόγους» όσο και τη θεραπεία πλειάδας χρόνιων ανίατων νοσημάτων. Παράλληλα εμβρυϊκές κυτταρικές σειρές καθώς και αυτόλογα (δηλ.του ίδιου του οργανισμού) εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα μέσω του μηχανισμού της θεραπευτικής κλωνοποίησης, έχουν επίσης προταθεί ως πολλά υποσχόμενες μελλοντικές θεραπευτικές εφαρμογές.

Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε στις 8 Οκτωβρίου με τη μέθοδο της βρογχοσκόπησης υπό τοπική αναισθησία και διήρκεσε μόνο δέκα λεπτά.